ο Θουκιδίδης πριν 2500 χρόνια

“Σε καιρό ειρήνης, όταν ευημερούν οι Πολίτες και οι Πολιτείες, οι άνθρωποι είναι ήρεμοι – επειδή δεν τους πιέζουν ανάγκες φοβερές. Αλλά όταν έλθει ο πόλεμος, ο οποίος φέρνει στους ανθρώπους την καθημερινή στέρηση, γίνεται δάσκαλος της βίας κι ερεθίζει τα πνεύματα του πλήθους, σύμφωνα με τις καταστάσεις που δημιουργεί.

Τα κόμματα δεν σχηματίστηκαν για να επιδιώξουν κοινή ωφέλεια με νόμιμα μέσα, αλλά, αντίθετα, για να ικανοποιήσουν την πλεονεξία τους παρανομώντας. Και η μεταξύ τους αλληλεγγύη βασιζόταν περισσότερο στην συνενοχή τους, παρά στους όρκους τους στους θεούς. Οι αρχηγοί των κομμάτων, στις διάφορες πολιτείες, πρόβαλλαν ωραία συνθήματα – ισότητα των Πολιτών από την μια μεριά, σωφροσύνη της αριστοκρατικής διοίκησης από την άλλη. Προσποιούνταν έτσι ότι υπηρετούν την Πολιτεία, ενώ στην πραγματικότητα ήθελαν να ικανοποιήσουν προσωπικά συμφέροντα”.

(Θουκιδίδης)

Αξίζει τον κόπο;

Sintagma

Πολλοί λένε ότι άμα δεν αλλάξεις τον εαυτό σου δεν μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο. Άμα δεν κάνεις την εσωτερική επανάσταση σου δεν μπορείς να κάνεις την εξωτερική. Πάντα συμφωνούσα με αυτήν την ιδέα. Αλλά αυτοί που καταδικάζουν τις συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα δεν καταλαβαίνουν ότι ο κόσμος έχει κάνει ήδη αυτήν την αλλαγή.

Εκτός από τα απολιτίκ άτομα, υπάρχουν και πόσα άλλα που ανήκουν σε πολιτικές παρατάξεις αλλά αποφάσισαν να κατέβουν χωρίς την ταμπέλα του πολιτικού χώρου που τους αρμόζει. Πότε έχει ξαναγίνει συγκέντρωση με τουλάχιστον 50000 άτομα (Κυριακή 29/5) και να μην υπάρχει πολιτική σημαία; Μόνο σε πανηγυρισμούς αθλητικών ομάδων και στις συγκεντρώσεις για την Μακεδονία έχουν γίνει αυτά. Δεν έχει αλλάξει κάτι για αυτά τα άτομα;

Άσε το άλλο πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα, τον διάλογο! Αυτό που λείπει από την κοινωνία μας! Οποιοσδήποτε παραβρεθεί στις συνελεύσεις θα καταλάβει από μόνος του. Το πρωταρχικό στάδιο της ζύμωσης ιδεών.

Ή μήπως δεν είναι αλλαγή ότι γίνεται για 6 μέρες συγκέντρωση και δεν έχει γίνει ούτε ένα επεισόδιο; Ότι μαμάδες με τα καρότσια κατεβαίνουν στην πορεία που ποτέ δεν κατέβαιναν. Ή οι γιαγιάδες που μαγειρεύουν φαγητά για την συγκέντρωση; Άμα αυτή η αλληλεγγύη δεν είναι αποτέλεσμα μιας εσωτερικής  αλλαγής τότε τι είναι;

Κάποιοι άλλοι λένε ότι δεν μπορούμε χωρίς ΔΝΤ, και ότι χωρίς τα δάνεια ή τα μέτρα θα γίνουμε τριτοκοσμικοί. Αλλά είναι μόνο αυτά νομίζεις; Για την δικαιοσύνη που δεν υπάρχει δεν θα μιλήσεις; Το ξέρω ότι όλοι έχουμε ένα μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση της χώρας μας αλλά το θέμα είναι ότι εγώ και εσύ το πληρώνουμε αυτό καθημερινά, ενώ κάποιοι άλλοι με πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, συνεχίζουν να ζουν όπως και πριν, σπρώχνοντας και τις καταθέσεις τους στο εξωτερικό για να είναι και καλυμμένοι σε κάθε περίπτωση.

Θα μπορούσα να καθόμουν και εγώ στον υπολογιστή μου, να βλέπω live την «επανάσταση» μέσα από twitter, facebook, κτλ ή ακόμη χειρότερα να τους κατηγορώ ότι δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα, αλλά αποφάσισα να κατέβω στο Σύνταγμα γιατί άμα δεν το κάνω, άμα δεν προσπαθήσω, απλά και πάλι κάποιοι άλλοι θα μου πουν για το αποτέλεσμα. Ακόμη και αυτή η μορφή δημοκρατίας που απολαμβάνουμε σήμερα δεν κερδήθηκε από τον καναπέ. Τέλος και η χούντα δεν έπεσε από το Πολυτεχνείο αλλά το Πολυτεχνείο ήταν ο σπόρος που φυτεύτηκε στις συνειδήσεις των ανθρώπων μετέπειτα.

ΥΓ. Και όπως είπε και κάποιος: “Στην ανάγκη έλα και με τον καναπέ”

Η «Φιδίσια Στήλη» και η σημασία της για την Ελλάδα

Παρακολουθώντας ένα ντοκιμαντέρ του BBC για τους αρχαίους Δελφούς (η αγάπη των ξένων για την αρχαία ελληνική ιστορία είναι εκπληκτική) στο οποίο έγινε αναφορά στην «Φιδίσια Στήλη», μου δόθηκε η αφορμή να γράψω για αυτό το μνημείο και την σημασία του για την Ελλάδα.

Μετά την μάχη των Πλαταιών η οποία ήταν και η τελευταία μάχη στην δεύτερη εκστρατεία των Περσών, οι αρχαίοι Έλληνες έδειξαν την πολεμική τους ανωτερότητα απέναντι στους Πέρσες. Η μάχη των Πλαταιών μαζί με την μάχη της Μυκάλης δεν είναι τόσο γνωστές όσο η μάχη των Θερμοπυλών, του Μαραθώνα ή της Σαλαμίνας ίσως γιατί δεν έγιναν τόσο γνωστές πράξεις ανδρείας ή έξυπνες στρατηγικές, αν και δεν αμφιβάλω ότι θα υπήρχαν. Η μάχη αυτή όμως σήμανε και το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων, την νίκη των αρχαίων Ελλήνων απέναντι στους “βαρβάρους”. Οι Πέρσες μετά από αυτήν την μάχη δεν ξαναεπιτέθηκαν ποτέ στην κεντρική Ελλάδα και προσπάθησαν με άλλους τρόπους (διπλωματία, κατασκοπεία, χρηματισμούς κ.λ.π.) να την επηρεάσουν. Το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων οδήγησε στην ακμή της Αθήνας τον 5ο αιώνα π.Χ. με τα γνωστά σε όλους μας επιτεύγματα στην παγκόσμια ιστορία.

Μετά το τέλος της μάχης, από τα περσικά όπλα που είχαν μαζέψει οι Έλληνες ως λάφυρα μετά την λεηλασία των Δελφών, αποφάσισαν να φτιάξουν ένα μνημείο, έναν χρυσό τρίποδα με 3 χάλκινα φίδια ως υποστηρίγματα, 8 μέτρα σε ύψος και να το αφιερώσουν στον Απόλλωνα των Δελφών. Ο Ηρόδοτος περιγράφει:

Συμφορήσαντες δε τα χρήματα και δεκάτην εξελόντες τω εν Δελφοίσι Θεώ, απ’ ης ο τρίπους ο χρύσεος ανετέθη επί του τρικαρήνου όφιος του χαλκέου επεστεώς άγχιστα του βωμού

(ο Ηρόδοτος δεν γνώριζε ότι ήταν ένα σύμπλεγμα τριών φιδιών και όχι ένα μόνο)

Στο μνημείο αυτό αναφέρονται πολλοί αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Δημοσθένης, ο Παυσανίας και ο Πλούταρχος.

Αυτό που το κάνει μοναδικό είναι το γεγονός ότι στην βάση του (πάνω στο φίδι) είναι γραμμένες και οι 31 πόλεις-κράτη που πολέμησαν εναντίον των Περσών. Είναι το πρώτο μνημείο από αυτά που γνωρίζουμε που υποδηλώνει την “ελληνικότητα” των αρχαίων αυτών πόλεων, την κοινή τους παιδεία, πολιτισμό, θρησκεία, γλώσσα και τον κοινό τους αγώνα ενάντια στους “βαρβάρους”. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι εκτός από τα μεγάλα ονόματα όπως των Αθηναίων, των Σπαρτιατών κτλ, υπάρχουν και μικρότερες πόλεις χαραγμένες όπως η Τήνος, η Κύθνος, η Λευκάδα και άλλες. Ακόμη και όταν ο Παυσανίας στρατηγός των Σπαρτιατών προσπάθησε να επωφεληθεί και να γραφτεί και το όνομα του πάνω στην στήλη οι Λακεδαιμόνιοι δεν άφησαν τον βασιλιά τους να καρπωθεί μια τέτοια συλλογική πράξη.

Η περίοπτη θέση του στους Δελφούς εντυπωσίαζε τους επισκέπτες και παρέμεινε εκεί μέχρι την είσοδο του χριστιανισμού στην αρχαία Ελλάδα. Ο Κωνσταντίνος ο Μέγας, αυτοκράτορας του Βυζαντίου, το 324 μ.Χ. μετά από σχεδόν 8 αιώνες το μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη, στον ιππόδρομο.

Η πράξη του είχε και συμβολική σημασία μιας και ήθελε να δείξει ότι η επιρροή της αρχαίας Ελλάδας είχε λήξει και το κέντρο των αποφάσεων πια όλης της αυτοκρατορίας παιρνόταν από την Πόλη. Η μεταφορά του συμβολίζει για εμάς τους σύγχρονους μελετητές την σταδιακή (και ως επί το πλείστον βίαιη) αποδυνάμωση του μαντείου των Δελφών και του αρχαίου ελληνικού πνεύματος γενικότερα. Την μετάβαση από το απολλώνιο φως που έλουζε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό στον σκοταδισμό την νέας θρησκείας.

Σήμερα σώζεται μόνο ένα μέρος από τον βασικό του κορμό. Στην τέταρτη σταυροφορία, οι σταυροφόροι έκλεψαν την χρυσή βάση από την κορυφή ενώ στο τέλος του 17ου αιώνα και τα τρία κεφάλια έπεσαν (μάλλον λόγω παρατεταμένης παραμονής στο εξωτερικό περιβάλλον) ενώ ένα από αυτά σώζεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Κωνσταντινούπολης.

Η εγκατάλειψη ενός μνημείου τόσο μεγάλης σημασίας για την αρχαία Ελλάδα, (αφού «πιστοποιεί» την ενότητα του ελληνικού έθνους για πρώτη φορά στα χρονικά, μια ενότητα που έγινε αντιληπτή στο πλαίσιο λειτουργίας της πόλης – κράτους για πρώτη φορά μετά την λήξη των περσικών πολέμων) στην Τουρκία, όπου βρίσκεται περιφραγμένο με ένα κάγκελο, χωμένο στην γη και μισοκατεστραμμένο, με τις βροχές να τρώνε και τα τελευταία ίχνη των ονομάτων των πόλεων που είναι χαραγμένες πάνω του, είναι όχι απλά δυσάρεστη αλλά συνιστά αρχαιολογικό έγκλημα. Η διάσωση και η μεταφορά του στον ελληνικό χώρο θα έπρεπε να έχει την ίδια (αν όχι μεγαλύτερη) σημασία με την επιστροφή των Ελγινείων μαρμάρων, δεδομένης της αδιαφορίας για την συντήρησή του και της σταδιακής του καταστροφής από τον αδυσώπητο χρόνο.

Ανακατασκευή του χρυσού τρίποδα των Πλαταιών (Ελένη Αναγνώστου)

το τρικέφαλο φίδι το 1582

Η θέση του στον ιππόδρομο

το τρικέφαλο φίδι σήμερα

Το ένα από τα κεφάλια στο αρχαιολογικό μουσείο της Κωνσταντινούπολη

Ένα από τα κεφάλια όπως σώζεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Κωνσταντινούπολης